مىگويد : « أما غزنة فقد كانت فيها أخير ارصادى للشمس » . عرض بلد جرجانيهء خوارزم را هم يك‌بار با آلت رصدى حلقهء شاهيه و بار ديگر در ماه رجب 407 ه ق به‌وسيلهء ديگر رصد كرد ؛ كه نتيجه‌اش اوّل بار 42 درجه و 17 دقيقه ، و بار دوم 42 درجه و 18 دقيقه درآمد . « 1 » 11 . قاعدهء يافتن سمت قبله و ساختن محراب مساجد ابو ريحان در دايرهء هنديه كه براى استخراج خط نصف النهار و تعيين سمت قبلهء شهرها معروف است تصرفاتى كرده ؛ و در مقابل طريقه‌اى كه معماران و بنايان در اين‌باره براى ساختن محراب مساجد معمول داشتند از خود قواعدى تازه وضع كرده كه شرح آن را در « تحديد نهايات الاماكن » به تفصيل نوشته است . 12 . رصد ميل كلّى و ميل اعظم ميل كلى يا ميل اعظم در اصطلاح علماى هيئت و نجوم مقدار زاويهء تقاطع معدّل النهار است با منطقة البروج ؛ يا اندازهء ميل دايرةالبروج و مدار انتقالى زمين از خط استواء ؛ يا مقدار تمايل محور حركت زمين از مدار استوايى ؛ و به تفسيرى كه در كتب هيئت معروف است بزرگ‌ترين قوسى است كه از دايرهء عظيمهء ميل ما بين مدار ظاهرى آفتاب و دايرهء معدل النهار واقع شده باشد از جانب اقرب . چون ميل كلّى از مهمات مسائل هيئت و نجوم و زيج و اسطرلاب است علماى فن براى بدست آوردن اندازهء آن از اقدم ازمنه جهد كرده و در اين‌باره به وسائل مختلف كه از آن جمله آلت رصدى حلقهء عرض و ميل و حلقهء اعتدالى است متوسّل شده بودند ؛ و بسيارى از منجمان كه ابو ريحان از آن جمله اسامى

--> ( 1 ) . قانون مسعودى ، ج 2 ، ص 612 و 619 .